ISO 15611

ISO 15611 – Kwalificatie via productie

Binnen veel metaalbedrijven ontstaat lastechnische kennis niet in een proefopstelling, maar in dagelijkse productie. Verbindingen worden herhaaldelijk gemaakt onder vergelijkbare omstandigheden, met vaste materialen, lasprocessen en instellingen. ISO 15611 erkent dat deze opgebouwde ervaring, wanneer correct gedocumenteerd, een gelijkwaardig bewijs kan vormen voor de geschiktheid van een lasmethode.

De norm is bedoeld voor situaties waarin het lasproces technisch volwassen is. Dat betekent dat het proces niet experimenteel is, maar al langere tijd zonder significante afwijkingen wordt toegepast. De kwalificatie via productie is daarmee geen verkorte route, maar een alternatieve bewijsvorm die steunt op consistentie en aantoonbaarheid.

Waarom kwalificatie via productie relevant is binnen de metaalbewerking

In seriematige productie of langdurige maatwerktrajecten kan een traditionele proeflas een vertekend beeld geven. Een enkele proef weerspiegelt niet altijd de variaties in geometrie, warmte-inbreng en volgorde die in echte constructies voorkomen. ISO 15611 sluit hierop aan door juist de praktijk als referentie te nemen.

Voor lasbedrijven met stabiele processen kan deze norm bijdragen aan een realistischer borging van laskwaliteit. De focus verschuift van een momentopname naar structureel bewezen gedrag van het lasproces. Dit is vooral relevant bij constructies waar lasverbindingen al jarenlang zonder schade, scheurvorming of vervorming functioneren.

Technische betekenis van ISO 15611 binnen lasmethodekwalificatie

ISO 15611 maakt onderdeel uit van het systeem van lasmethodekwalificaties zoals beschreven in EN ISO 15607. Waar andere normen uitgaan van proeflassen of vooraf erkende procedures, beschrijft ISO 15611 de route waarbij productiegegevens het primaire bewijsmateriaal vormen.

De norm stelt eisen aan de omvang en aard van de ervaring. Het gaat niet om incidenteel laswerk, maar om een representatieve hoeveelheid productieverbindingen die onder vergelijkbare omstandigheden zijn uitgevoerd. Hierbij wordt gekeken naar materiaalsoort, materiaaldikte, lasproces, laspositie en gebruikte toevoegmaterialen. De dekking van de kwalificatie mag niet verder reiken dan wat aantoonbaar in productie is toegepast.

Belangrijk is dat de lasmethode technisch is vastgelegd. Parameters zoals stroomsterkte, spanning, lassnelheid en warmte-inbreng moeten reproduceerbaar zijn. Zonder deze vastlegging verliest productie-ervaring haar waarde als kwalificatiebasis.

Samenhang met lassen en lasprocessen

De toepasbaarheid van ISO 15611 is sterk afhankelijk van het gebruikte lasproces. Processen die gevoelig zijn voor kleine variaties vragen een hoge mate van procesbeheersing voordat kwalificatie via productie verantwoord is. Stabiliteit van apparatuur, consistente instellingen en vakbekwame lassers zijn hierbij randvoorwaarden.

Ook de rol van de lasser blijft relevant. Hoewel ISO 15611 zich richt op de lasmethode en niet op de persoon, moet het laswerk zijn uitgevoerd door gekwalificeerde lassers binnen een gecontroleerde werkomgeving. Alleen dan kan worden aangenomen dat de resultaten representatief zijn voor het proces en niet toevallig gunstig uitvallen.

Praktische toepassing van ISO 15611 in productieomgevingen

In de praktijk wordt ISO 15611 vooral toegepast bij bedrijven die al beschikken over een goed ingericht kwaliteitssysteem. Productiedossiers bevatten informatie over uitgevoerde lassen, gebruikte materialen, lasvolgorde en inspectieresultaten. Deze gegevens vormen samen het bewijs dat de lasmethode geschikt is voor het beoogde toepassingsgebied.

De norm wordt vaak ingezet wanneer wijzigingen in ontwerp of regelgeving vragen om formalisering van bestaande lasmethoden. In plaats van het opnieuw uitvoeren van proeflassen kan productie-ervaring worden benut, mits deze ervaring voldoet aan de gestelde eisen en voldoende breed is opgebouwd.

Technische aandachtspunten en randvoorwaarden

Kwalificatie via productie stelt hoge eisen aan documentatie en discipline. Zonder structurele vastlegging van lasparameters en inspecties is de norm niet toepasbaar. Ook moeten afwijkingen en herstelwerk aantoonbaar zijn beheerst. Herhaald reparatielassen of terugkerende lasfouten ondermijnen de geldigheid van de ervaring.

Een belangrijk aandachtspunt is de representativiteit van de ervaring. Als productie in de praktijk slechts een beperkt bereik aan diktes of materiaalsoorten omvat, mag de kwalificatie niet worden uitgebreid naar andere situaties. ISO 15611 vereist dat de dekkingsgebieden technisch onderbouwd zijn en aansluiten bij wat daadwerkelijk is geproduceerd.

Daarnaast blijft inspectie cruciaal. Niet destructief onderzoek en, waar nodig, destructief onderzoek leveren het objectieve bewijs dat de lasverbindingen voldoen aan de gestelde eisen. Zonder deze verificatie verliest productie-ervaring haar technische waarde.

Relatie met andere normen en lasonderwerpen

ISO 15611 staat niet op zichzelf, maar functioneert binnen een samenhangend normenkader. De norm sluit aan op kwaliteitsvereisten uit EN ISO 3834 en wordt beïnvloed door eisen uit constructienormen zoals EN 1090. Ook verhoudt zij zich tot andere kwalificatieroutes zoals EN ISO 15614 en EN ISO 15610.

De rol van lascoördinatie is hierbij essentieel. Het beoordelen van productie-ervaring, het vaststellen van dekkingsgebieden en het borgen van documentatie vereisen normkennis en technisch inzicht. ISO 15611 versterkt daarmee de noodzaak van een geïntegreerde benadering van lassen, kwaliteit en procesbeheersing.

Samenvattende afronding

ISO 15611 biedt een technisch verantwoorde route om lasmethoden te kwalificeren op basis van bewezen productie-ervaring. De norm erkent dat stabiel en goed beheerst laswerk in de praktijk een gelijkwaardig bewijs kan vormen voor laskwaliteit, mits deze praktijk aantoonbaar en zorgvuldig is vastgelegd. Binnen de metaalbewerking vormt ISO 15611 daarmee een brug tussen dagelijkse productie en formele lasmethodekwalificatie, waarbij consistentie, reproduceerbaarheid en technische onderbouwing centraal staan.