Op 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU) 2023/1230 de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Een overgangsperiode komt er niet: machines die vanaf die datum voor het eerst in de EU in de handel worden gebracht, moeten aan de nieuwe regels voldoen. Voor machinebouwers betekent dat een aangepaste risicobeoordeling en technische documentatie. Maar ook toeleveranciers van frames, behuizingen en modules krijgen ermee te maken. Wij zetten de belangrijkste veranderingen op een rij, vanuit een metaalbedrijf dat dagelijks voor machinebouwers werkt.
Van richtlijn naar verordening: wat is het verschil?
Een richtlijn moest door elk EU-land in eigen wetgeving worden omgezet. Een verordening geldt direct en overal hetzelfde. Daarmee verdwijnen de verschillen tussen landen. Machines die vĆ³Ć³r 20 januari 2027 in de handel zijn gebracht, vallen nog onder de Machinerichtlijn. Let op: in de handel brengen betekent de eerste keer beschikbaar stellen op de EU-markt, niet de fysieke levering.
De belangrijkste veranderingen
- Cybersecurity. Een machine moet beschermd zijn tegen corruptie, oftewel tegen ongewenste beĆÆnvloeding van veiligheidsfuncties, software en data. Zeker bij machines die met een netwerk verbonden zijn, wordt dat een vast onderdeel van de risicobeoordeling.
- Software en AI in veiligheidsfuncties. Er komen eisen voor besturingen en zelflerende software. Gebruikt een machine AI in een veiligheidscomponent, dan moet een aangemelde instantie daarnaar kijken.
- Digitale handleiding. De gebruiksaanwijzing mag digitaal worden geleverd. Vraagt de koper om een papieren versie, dan moet die kosteloos worden verstrekt.
- Wezenlijke wijziging. Wie een bestaande machine zo ingrijpend aanpast dat er nieuwe risico’s ontstaan, wordt zelf fabrikant. Dan zijn een nieuwe conformiteitsbeoordeling en CE-markering nodig.
- Machines met een hoog risico. Voor een aantal categorieƫn is de beoordeling door een aangemelde instantie verplicht. Voor andere categorieƫn mag u zelf certificeren als geharmoniseerde normen alle eisen afdekken.
- Rollen in de keten. De verplichtingen van fabrikant, importeur en distributeur zijn scherper vastgelegd. Ook voor niet voltooide machines is de afbakening duidelijker.
Wat betekent dit voor toeleveranciers?
De verantwoordelijkheid voor de CE-markering blijft bij de fabrikant van de machine. Maar de nieuwe eisen werken door in de keten. De FME adviseert machinebouwers om de verordening ook mee te nemen in hun leveranciersbeoordeling. In de praktijk vragen machinebouwers hun toeleveranciers dus vaker om onderbouwing:
- Materiaalcertificaten volgens EN 10204, zoals een 3.1-certificaat, en traceerbaarheid van het materiaal.
- Lasdocumentatie, zoals de kwalificatie van de lassers en de gebruikte lasmethodes.
- Tekeningen en revisiebeheer, zodat duidelijk is welke versie is gemaakt.
- Melding van wijzigingen. Een ander materiaal of een andere constructie kan gevolgen hebben voor de risicobeoordeling van de machine.
Levert een toeleverancier een complete module of een niet voltooide machine, dan kan hij zelf als fabrikant gelden, met een inbouwverklaring en montage-instructies. Spreek daarom vooraf af wie welke rol heeft.
Stappenplan voor machinebouwers
De FME heeft een stappenplan gepubliceerd om u voor te bereiden. Kort samengevat:
- Lees de verordening en bepaal uw rol per product: fabrikant, importeur of distributeur.
- Inventariseer welke machines na 20 januari 2027 in de handel worden gebracht.
- Maak een gap-analyse op cybersecurity, software, wezenlijke wijzigingen en documentatie.
- Controleer per product de categorie en de conformiteitsroute.
- Beoordeel software, AI en cybersecurity.
- Werk ontwerp en risicobeoordeling bij.
- Pas technische documentatie, handleidingen en onderhoudsinstructies aan.
- Werk de EU-conformiteitsverklaring, de CE-markering en het typeplaatje bij.
- Neem de nieuwe eisen op in checklists, wijzigingsbeheer, leveranciersbeoordeling en training.
- Doe een eindcontrole vĆ³Ć³r 20 januari 2027.
Het volledige stappenplan vindt u bij de FME. De verordeningstekst zelf staat op EUR-Lex.
Hoe Van Hengstum Metaal hierbij helpt
Wij bouwen frames, behuizingen, leidingwerk en complete modules voor machinebouwers, en ook complete installaties zoals branders en mixers. Daarbij leveren wij de onderbouwing die in uw technisch dossier hoort: materiaalcertificaten, laswerk door gecertificeerde lassers en tekeningen met revisiebeheer. Onze engineering denkt mee over constructie en maakbaarheid, ook bij aanpassingen aan bestaande machines.
Meer over wat wij voor machinebouwers doen leest u bij machinebouw op maat en machinebehuizingen.
Dit artikel is een praktische samenvatting en geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw eigen situatie de verordeningstekst, uw branchevereniging of een aangemelde instantie.
