3.2315 / EN AW-6082 T6 en T651
Aluminium AlSi1MgMn, vroeger AlMgSi1: de sterkste standaard constructielegering in aluminium, op maat gesneden en verspaand
3.2315 (EN AW-6082, vroeger AlMgSi1) is de sterkste van de standaard aluminium constructielegeringen: een aluminium-magnesium-siliciumlegering die door warmtebehandeling in de toestand T6 een rekgrens van minimaal 250 MPa en een treksterkte van minimaal 295 MPa haalt, bij een dichtheid van slechts 2,70 g/cm3. Daarmee levert het bij eenderde van het gewicht van staal een vergelijkbare stijfheid per kilo. Het materiaal is uitstekend verspaanbaar, goed te lasersnijden en goed corrosiebestendig in de buitenlucht. Twee aandachtspunten: in de toestand T6 laat het zich slecht buigen, en bij lassen zakt de sterkte in de lasnaadzone tot ongeveer de helft. Van Hengstum Metaal bewerkt 6082 volledig in-house in Soest.
Eigenschappen van aluminium 6082 (3.2315)
EN AW-6082 is de sterkste legering uit de 6000-serie en daarmee de standaardkeuze voor dragende constructies in aluminium. De sterkte komt niet uit de legering zelf maar uit een warmtebehandeling: magnesium en silicium vormen samen fijne magnesiumsilicide-deeltjes die de kristalstructuur blokkeren, en dat proces wordt gestuurd door het materiaal eerst op te lossen bij hoge temperatuur en daarna gecontroleerd te verouderen. Het resultaat is een rekgrens van minimaal 250 MPa bij een dichtheid van 2,70 g/cm3.
Die combinatie is het hele punt van aluminium. Op gewichtsbasis presteert 6082-T6 uitstekend: het weegt ongeveer een derde van S235 constructiestaal en haalt toch een hogere rekgrens. Daar staat tegenover dat de elasticiteitsmodulus met 70 GPa maar een derde is van die van staal, dus een aluminium constructie is bij gelijke afmetingen aanzienlijk slapper. Wie staal een op een door aluminium vervangt zonder de doorsnede aan te passen, krijgt een doorbuiging die drie keer zo groot is. Dat is bij het ontwerpen de belangrijkste rekensom.
Verder is 6082 goed corrosiebestendig in de buitenlucht doordat aluminium spontaan een dichte oxidehuid vormt, is het uitstekend verspaanbaar en is het goed te lasersnijden. Ook is het volledig recyclebaar met een fractie van de energie die primair aluminium kost.
Chemische samenstelling
- Silicium (Si): 0,7 tot 1,3 %
- Magnesium (Mg): 0,6 tot 1,2 %
- Mangaan (Mn): 0,4 tot 1,0 %
- IJzer (Fe): max. 0,50 %
- Chroom (Cr): max. 0,25 %
- Koper (Cu): max. 0,10 %
- Zink (Zn): max. 0,20 %
- Aluminium (Al): rest
Het mangaan is wat 6082 onderscheidt van de rest van de 6000-serie. Het verfijnt de korrelstructuur en verhoogt de sterkte, en het is meteen de reden dat 6082 zich minder mooi laat anodiseren dan 6060.
Werkstofnummer, AlMgSi1 en EN AW-AlSi1MgMn
Hetzelfde materiaal komt onder vier aanduidingen voor. 3.2315 is het werkstofnummer volgens de oude Duitse systematiek, en dat is het nummer dat u op veel materiaalcertificaten aantreft. EN AW-6082 is de huidige Europese aanduiding, waarbij de 6 staat voor de legeringsgroep aluminium-magnesium-silicium. EN AW-AlSi1MgMn is de bijbehorende chemische schrijfwijze. En AlMgSi1 is de oude naam, die op tekeningen van voor de Europese normering nog volop voorkomt. Ziet u een van deze aanduidingen, dan gaat het om dezelfde legering.
T4, T6 en T651: wat betekenen die toestanden?
Bij 6082 bestelt u niet alleen de legering maar vooral de toestand, en die bepaalt alles: de sterkte, de buigbaarheid en of het materiaal vlak blijft na het frezen.
- T4: opgelost en natuurlijk verouderd bij kamertemperatuur. Het materiaal is duidelijk zachter, met een rekgrens rond 110 MPa, en juist daardoor veel beter te buigen en te vervormen. Wordt gekozen wanneer het onderdeel nog vorm moet krijgen.
- T6: opgelost en kunstmatig verouderd in een oven. Dit is de volle sterkte, met een rekgrens van minimaal 250 MPa. Dit is de standaardtoestand voor constructieonderdelen en de toestand waarin extrusies en dunne plaat meestal geleverd worden.
- T651: hetzelfde als T6, maar met een extra stap. Na de warmtebehandeling wordt de plaat gecontroleerd uitgerekt, meestal een tot drie procent, waardoor de inwendige spanningen uit het afschrikken verdwijnen. Mechanisch is T651 gelijk aan T6.
Het verschil tussen T6 en T651 merkt u pas op de freesbank. Een plaat in T6 zit vol restspanning, en zodra u er materiaal vanaf haalt gaat die spanning zich herverdelen: de plaat kromtrekt. Bij een dikke plaat waar veel uit weggefreesd wordt, kan dat oplopen tot millimeters. In T651 is die spanning al weggenomen en blijft het werkstuk vlak. Voor grondplaten, opspanplaten, mallen en alles wat na het frezen maatvast moet zijn, bestelt u daarom T651 en niet T6. Dat is ook wat er in de handel wordt bedoeld met precisieplaat of tooling plate: dikke, spanningsvrije en aan twee zijden gefreesde plaat met een strakke diktetolerantie. Let er wel op dat die precisieplaat onder verschillende merknamen wordt verkocht en niet altijd op 6082 gebaseerd is, dus vraag bij aanschaf altijd naar de onderliggende legering en toestand.
Fysische eigenschappen
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Dichtheid (soortelijk gewicht) | 2,70 g/cm³ oftewel 2.700 kg/m³ |
| Elasticiteitsmodulus | 70 GPa |
| Glijdingsmodulus | circa 26 GPa |
| Smelttraject | circa 555 tot 650 °C |
| Warmtegeleidingscoefficient | circa 170 W/m·K |
| Uitzettingscoefficient 20 tot 100 °C | circa 23 µm/m·K |
| Elektrische geleiding | circa 45 % IACS in T6 |
| Maximale gebruikstemperatuur | circa 100 tot 150 °C continu |
Die laatste regel verdient toelichting. Boven ongeveer 150 graden gaat de kunstmatige veroudering langzaam verder en verliest T6 blijvend sterkte. Voor een constructie die structureel warm staat is 6082 daarom geen geschikte keuze, en dat geldt overigens voor alle uitgeharde aluminiumlegeringen.
3.2315 / EN AW-6082 T6 en T651 op maat laten bewerken?
Stuur uw tekening of vraag en u ontvangt snel een scherpe offerte, inclusief onze gratis maakbaarheidscontrole.
- Snijwerk binnen 72 uur
- 99% op tijd
- Alles in-house in Soest
6082 vergeleken met andere aluminiumlegeringen
De keuze binnen aluminium gaat bijna altijd tussen vier alternatieven, en elk daarvan wint op een ander punt.
6082 tegenover 6061
Dit zijn elkaars tegenhangers: 6061 is de Amerikaanse standaard, 6082 de Europese. Ze lijken sterk op elkaar, maar er zijn twee verschillen. 6082 bevat meer mangaan en haalt daardoor een iets hogere sterkte, met een rekgrens van minimaal 250 MPa tegenover ongeveer 240 MPa voor 6061. 6061 bevat wel koper en is daardoor beter te anodiseren en iets makkelijker te verspanen. In Europa is 6082 in de praktijk beter en sneller leverbaar, en voor vrijwel elke constructietoepassing zijn de twee onderling uitwisselbaar. Staat er 6061 op een Amerikaanse tekening, dan is 6082 doorgaans de juiste Europese vervanger.
6082 tegenover 6060
6060 is de profielenlegering. Hij is duidelijk zwakker, met een rekgrens rond 160 MPa in T6, maar laat zich veel beter extruderen tot complexe profielvormen en anodiseert tot een egaal, helder oppervlak. 6082 anodiseert door het mangaan en het hogere siliciumgehalte grijzer en doffer, en bij grote vlakken kan dat vlekkerig ogen. De vuistregel: is de anodiseerlaag zichtbaar eindresultaat, kies 6060. Moet het onderdeel dragen, kies 6082. Voor een gevelprofiel dat er strak uit moet zien is 6060 dus beter, voor een frame eronder 6082.
6082 tegenover 5083
Dit is het belangrijkste onderscheid van de vier. 5083 ontleent zijn sterkte aan magnesium en aan koud vervormen, niet aan een warmtebehandeling. Daardoor is het beter te lassen, want er is geen T6-toestand die verloren kan gaan, en het is aanzienlijk beter bestand tegen zeewater. Voor scheepsbouw, offshore, tanks en alles wat langdurig in aanraking komt met zout water is 5083 de aangewezen legering en niet 6082. Daar staat tegenover dat 5083 in onbewerkte toestand een lagere rekgrens heeft en minder goed verspaanbaar is. Kort gezegd: 6082 voor droge constructie en verspaand werk, 5083 voor gelaste constructies en zeewater.
6082 tegenover 7075
7075 is een aluminium-zinklegering met een rekgrens rond 430 MPa, dus bijna het dubbele. Die sterkte kost wel iets: 7075 is praktisch onlasbaar, gevoeliger voor spanningscorrosie en aanzienlijk duurder. Het is een luchtvaart- en gereedschapslegering, geen algemene constructielegering. Voor onderdelen waar extreem hoge sterkte in een klein volume nodig is, is 7075 de keuze; in alle andere gevallen is 6082 de verstandiger optie.
Vergelijkingstabel aluminiumlegeringen
| Eigenschap | 6082-T6 | 6061-T6 | 6060-T6 | 5083-H111 | 7075-T6 |
|---|---|---|---|---|---|
| Treksterkte (MPa) | min. 295 | min. 290 | min. 215 | min. 275 | circa 510 tot 540 |
| Rekgrens (MPa) | min. 250 | min. 240 | min. 160 | min. 125 | circa 430 |
| Rek bij breuk (%) | 6 tot 10 | 6 tot 12 | 8 tot 12 | 11 tot 16 | 7 tot 9 |
| Dichtheid (g/cm³) | 2,70 | 2,70 | 2,70 | 2,66 | 2,81 |
| Lasbaarheid | Goed, met sterkteverlies | Goed, met sterkteverlies | Goed | Uitstekend | Slecht |
| Zeewaterbestendig | Matig | Matig | Matig | Uitstekend | Slecht |
| Anodiseren, decoratief | Matig | Goed | Uitstekend | Goed | Matig |
| Buigbaarheid in T6 | Beperkt | Beperkt | Redelijk | Goed | Zeer beperkt |
| Typisch gebruik | Constructie, verspaand werk | Amerikaanse standaard | Profielen, zichtwerk | Scheepsbouw, tanks | Luchtvaart, gereedschap |
& advies
In-house glasparelen, poedercoaten en stralen.
Alle metaalsoorten beschikbaar
Aluminium 6082 bewerken
Verspanen
Hier is 6082 op zijn best. Bij het verspanen zijn zeer hoge snijsnelheden mogelijk, vaak een veelvoud van wat op staal haalbaar is, en het materiaal is hard genoeg om schone spanen te vormen in plaats van te smeren. Gebruikt wordt scherp, ongecoat of gepolijst hardmetaal met een grote spaanhoek en ruime spaanruimte, zodat er niets aankoekt. Koelen mag met emulsie of met minimale smering. Voor werkstukken die na het frezen vlak moeten blijven bestelt u T651 in plaats van T6, want alleen dan is de restspanning uit het materiaal genomen.
Lasersnijden
Lasersnijden van aluminium vraagt meer dan van staal. Het materiaal reflecteert sterk en voert warmte snel af, dus er is een fiberlaser met voldoende vermogen nodig, en er wordt met stikstof onder hoge druk gesneden. Aan de onderzijde kan een lichte braam ontstaan die bij zichtwerk of bij nauwe pasvormen wordt weggenomen. Snijwerk gaat bij ons standaard binnen 72 uur de deur uit.
Zetten
Dit is het aandachtspunt van 6082. In de toestand T6 is het materiaal sterk maar weinig rekbaar, en het buigt dus moeizaam. Als praktische richtlijn geldt een minimale binnenradius van ongeveer tweeenhalf tot drie keer de plaatdikte, tegenover minder dan een keer de plaatdikte bij S235, en buigen dwars op de walsrichting gaat beter dan in de walsrichting. Bij een te krappe radius scheurt de buitenzijde van de zetting, soms pas na verloop van tijd. Moet er echt gevormd worden, dan is 6082 in T4 of een legering als 5754 een betere keuze. Onze werkvoorbereiding kijkt bij zetwerk in aluminium altijd vooraf of de gevraagde radius haalbaar is en meldt het als dat niet zo is.
Lassen en het sterkteverlies in de lasnaadzone
6082 is met MIG en TIG goed te lassen, mits het oxidehuidje vooraf mechanisch wordt verwijderd en er met wisselstroom of met een puls-MIG-proces wordt gewerkt. Als toevoegmateriaal wordt meestal 5356 (AlMg5) gebruikt voor de hoogste sterkte in de las, of 4043 (AlSi5) wanneer de gevoeligheid voor warmscheuren het zwaarst weegt.
Belangrijker dan het proces is wat het lassen met de sterkte doet. De T6-toestand dankt zijn sterkte aan een warmtebehandeling, en de warmte van het lassen maakt die plaatselijk ongedaan. In de warmte-beinvloede zone naast de lasnaad daalt de rekgrens tot grofweg de helft van de oorspronkelijke waarde, en die zone is enkele centimeters breed. Eurocode 9, de Europese ontwerpnorm voor aluminium constructies, rekent daar expliciet mee via een verzwakkingsfactor.
De praktische gevolgen: reken een gelaste 6082-constructie door op de verzwakte waarde en niet op de T6-waarde, leg lassen zo veel mogelijk op plaatsen met lage spanning, en overweeg voor zwaar belaste gelaste constructies over te stappen op 5083, waar dit probleem niet speelt. Wij denken hier bij de maakbaarheidscontrole standaard in mee.
Oppervlaktebehandeling
6082 is goed te anodiseren voor bescherming en slijtvastheid, ook harde anodisatie. Voor decoratief anodiseren waarbij het oppervlak zichtbaar blijft is het minder geschikt: door het mangaan en silicium wordt de laag grijzer en kan hij op grote vlakken ongelijkmatig ogen. Is de kleur belangrijk, dan is poedercoaten de betere route, en dat verzorgen wij samen met glasparelen en stralen in eigen huis.
Toepassingen van aluminium 6082
- Machineframes en opspanplaten: in de machinebouw is 6082-T651 het standaardmateriaal voor grondplaten, mallen en alles wat vlak moet blijven na het frezen.
- Transport en voertuigbouw: laadbakken, opbouwen, chassisdelen en aanhangers in de transportsector, waar elke bespaarde kilo laadvermogen oplevert.
- Constructiedelen: vakwerken, bordessen, loopbruggen en steunconstructies waar corrosiebestendigheid zonder verzinken gewenst is.
- Skids en installatieframes: draagframes in de skidbouw en apparatenbouw, waar het lage gewicht transport en montage vereenvoudigt.
- Plaatwerk en behuizingen: panelen en kasten in de plaatwerkindustrie, mits de zetradius ruim genoeg is.
Aluminium 6082 op maat laten bewerken
Van Hengstum Metaal bewerkt 3.2315 volledig in eigen huis in Soest. Wij snijden op maat met de fiberlaser, zetten, verspanen, lassen en verzorgen de eindafwerking zoals glasparelen, stralen en poedercoaten, van los snijdeel tot complete gelaste constructie. Doordat de hele keten onder een dak zit zijn de doorlooptijden kort, met snijwerk binnen 72 uur en 99% leverbetrouwbaarheid.
Wij leveren enkelstuks, prototypes en series. Voordat er iets wordt geproduceerd controleren we uw tekening gratis op maakbaarheid, en juist bij 6082 levert dat vaak winst op: we kijken of de gevraagde zetradius haalbaar is, of T6 volstaat of dat T651 nodig is om het werkstuk vlak te houden, en of een gelaste constructie op de verzwakte waarde is doorgerekend. Vraag vrijblijvend een offerte aan en stuur uw tekening of DXF mee.
Veelgestelde vragen over 3.2315 / EN AW-6082 T6 en T651
Wat is aluminium 6082 (3.2315)?
Wat is het verschil tussen 6082-T6 en 6082-T651?
Wat is het werkstofnummer van EN AW-6082?
Wat zijn de mechanische eigenschappen van 6082-T6?
Wat is het verschil tussen 6082 en 6061?
Wanneer kies je 5083 in plaats van 6082?
Kun je 6082 lassen, en wat gebeurt er met de sterkte?
Kun je 6082-T6 buigen, en wat is de minimale zetradius?
Is 6082 goed te anodiseren?
Kan ik aluminium 6082 op maat laten bewerken bij Van Hengstum Metaal?
Offerte aanvragen?
- Omschrijf uw aanvraag
- Binnen 1 werkdag antwoord
- Persoonlijk adviesgesprek